Het Hernhutter Huis

Het Hernhutter Huis

Door Annet Werkhoven   www.dewerkhoven.nl

Hoe de Hernhutter Broedergemeente in Zeist terechtkwam

De Evangelische Broedergemeente (ook wel Hernhutters genoemd) ontstond in 1722, toen protestantse vluchtelingen uit het katholieke Moravië onderdak vonden op het landgoed van graaf Von Zinzendorf. Zij bouwden hier een nederzetting die zij ‘Herrnhut’ noemden; ‘Onder de hoede van de Heer.’ Door de contacten van Zinzendorf met Maria Louise van Hessen-Kessel, de moeder van Stadhouder Willem IV, konden Hernhutters ook naar Nederland komen. De rijke Amsterdamse koopman Cornelis Schellinger, lid van de Broedergemeente, kocht in 1745 de hoge heerlijkheid Zeist en Driebergen en het daarbij behorende Slot Zeist. Door zijn aankoop konden de Hernhutters de grond voor het Slot in gebruik nemen. Er werd een bouwfonds opgericht. De rijkere gemeenteleden zorgden voor kapitaal in dit fonds. In 1748 werd gestart met het bouwen van de monumentale particuliere huizen en koorhuizen aan de pleinen. Op 20 oktober 1768, dit jaar 250 jaar geleden, werd de Grote Kerkzaal van de Zeister Broedergemeente in gebruik genomen.

Een museum

Als zendingswerkers zijn Hernhutters al eeuwenlang actief. Zo is de Broedergemeente verspreid geraakt over grote delen van de wereld. De Broedergemeente wereldwijd telt rond de miljoen leden. Een lange geschiedenis met heel veel verschillende facetten. Het zendingswerk, de betekenis van de Hernhutters in Zeist, de geschiedenis van de Hernhutters…de Hernhutters kwamen 100 jaar geleden al op het idee om een zendingsmuseum met de eigen geschiedenis te openen. Een prachtige oude foto uit 1910 laat een van de locaties van het zendingsmuseum zien. Helaas heeft het museum niet lang bestaan, maar de wens om een museum voor de Broedergemeente te hebben bleef. In 1936 werd er een zendingsmuseum geopend in Slot Zeist, helaas is het in de mobilisatietijd, in 1939, weer gesloten.

Het huis van de familie Schütz

Ds. Markus Gill: “Na de oorlog werden er weer pogingen gedaan om een museum in te richten. De pleinen veranderden toen ook, steeds meer gezinnen ‘vlogen uit’ en gingen op andere plekken wonen, kantoren deden hun intrede op de pleinen. In 2005 is de Museumstichting Het Hernhutter Huis opgericht. Aanvankelijk begon het museum in de meisjesschool op het Zusterplein. Er was een zaal met een vaste tentoonstelling en een zaal met een wisseltentoonstelling. Vooral na de jaren ’50 van de vorige eeuw werd de behoefte groter en groter om meer de verbinding te maken met de Zeister gemeenschap. Daarom zijn we erg blij dat we nu het museum hebben kunnen verplaatsen naar de Lageweg 27, het voormalige huis van de familie Schütz.” “In dit huis was in de tijd van de familie Schütz , zo’n 180 jaar geleden, een ijzergieterij gevestigd. De familie had rond de 40 werknemers in dienst. Er werden prachtige werkstukken gemaakt, onder andere de beelden bij Artis, de Zeisterherten en de Wilhelminafontein in Gorinchem. De ijzergieterij werd in 1894 door een concurrent overgenomen. Na de Tweede Wereldoorlog is het huis in gebruik genomen als Theologisch Seminarie, met name voor studenten uit Suriname en de Caribische eilanden. Tot 2008 was dat het geval. Toen kwam het huis een korte tijd leeg te staan.”

Museum Het Hernhutter Huis

De oorspronkelijke ijzergieterij herbergt nu een prachtig museum. Het Hernhutter Huis. Er is een vaste collectie, maar ook steeds een wisselcollectie te bewonderen. Daarnaast is er een kleine winkel en een plek waar een kopje koffie of thee gedronken kan worden. Ds. Markus Gill: “Het zou prachtig zijn als bijvoorbeeld mensen uit Amsterdam zich een hele dag in Zeist kunnen vermaken. Ze kunnen dan bijvoorbeeld eerst naar het Slot, dan naar het Hernhutter Huis en vervolgens naar het Historisch Informatiepunt in het Gemeentehuis om daarna de benen te strekken in het Walkartpark. Vanaf 10 februari openen wij in ieder geval onze deuren. U bent van harte welkom!”

Bronnen/beeldmateriaal

www.grotekerkzaal250.nl; www.ebgzeist.nl;

Foto’s: Ds. Markus Gill en Annet Werkhoven

Met dank aan Ds. Markus Gill