Historie: Dames in de bres voor de ziekenzorg in Zeist

Dames in de bres voor de ziekenzorg in Zeist

Door Annet Werkhoven    www.dewerkhoven.nl

Dameszaken?

Of zorgtaken altijd vrouwenzaken zijn geweest kun je je afvragen. Maar toch…door de eeuwen heen was het toch vaak de vrouw die voor de kinderen of ouderen zorgde. Zeker als ze ziek waren. Misschien dat ons eerste vrouwelijke raadslid van de S.D.A.P. in Zeist, mevrouw H. B. Bakhuis – Wolters, in 1919 daarom meteen werd gebombardeerd tot lid van het bestuur van de Vereniging “Algemeene Ziekenverpleging.” Dat hebben ze geweten. Mevrouw ‘Bak thuis wortels’ -zoals ze in de volksmond werd genoemd-  had bepaald ideeën over hoe het met de ziekenzorg gesteld was èn in de toekomst moest gaan in Zeist.

De Zeister schrijfster en domineesvrouw A.A. van Hoogstraten-Schoch had in 1909 het initiatief genomen tot de oprichting van de Vereniging  “Hulp aan Kraamvrouwen” Zeist. Toen zij in 1923, als tweede vrouw na de naar de Provincie vertrokken mevr. Bakhuis, voor de CHU in de Zeister raad plaats nam, was haar focus ook direct op het tekort aan vroedvrouwen en zusters voor de kraamperiode. Typisch vrouwenzaken?

Zorgen om de zorg

Hendrika Bakhuis nam in de raad geen blad voor de mond. Bij de behandeling van het voorstel van B. en W. om geld beschikbaar te stellen voor de tuin en verbouw van het ziekenhuisje aan de Krullelaan, staat bijvoorbeeld in de notulen: “(…) het verleenen van het door B. en W. voor dit doel gevraagde crediet geld werpen in een bodemlooze put is.(…)  Spreekster geeft B. en W. in overweging plannen te doen ontwerpen voor een geheel nieuw en grooter ziekenhuis. Door aan dit bestaande gebouw, dat geheel onvoldoende is, verbeteringen aan te brengen, verkrijgt men lapwerk en dit kan nooit goede resultaten geven.” (…) Verder liet zij zich, wat de zorg betreft, niet onbetuigd als het ging over de aanstellingen van schoolartsen en gemeentelijke kraamverpleegsters en het bestrijden van T.B.C.

Ook Amanda van Hoogstraten liet van zich horen in de raad. Op 3 april 1924 deed zij een poging om een tweede gemeentelijke vroedvrouw te laten aanstellen: (…) “Is het bij B. en W. bekend dat mej. Jonk haar taak als vroedvrouw geheel en al heeft neergelegd. Mej. Walburg, de eenige die nu als vroedvrouw de praktijk uitoefent, heeft het daardoor verbazend druk. Sedert januari heeft zij reeds 78 bevallingen behandeld. Deze week is het voorgekomen dat mej. Waller op twee plekken tegelijk moest zijn. Uiteindelijk werd de jonge vader verwezen naar een arts in Driebergen. (…) Dergelijke toestanden zijn allesbehalve bevorderlijk voor de sfeer en de rust, die zoo gewenscht zijn  bij de geboorte van een jonge wereldburger. Is thans niet het psychologische moment gekomen om tot aanstelling van een tweede vroedvrouw voor de gemeente over te gaan?” Wellicht minder fel als Hendrika Bakhuis, maar niet minder effectief.

Emancipatie en behoudend

Waar de twee vrouwen wel botsten qua gedachtengoed was de rol en beloning van de werkende vrouw. Zo vond mevr. van Hoogstraaten het zeer ongewenst dat getrouwde vrouwen gingen werken. Zij moesten immers voor het huishouden en de kinderen kunnen zorgen? Mevr. Bakhuis maakte geen onderscheid. Zij stond op de barricaden voor gelijke lonen en gelijke rechten. Voor betere gezondheidszorg voor iedereen. Bijzonder dat aan een vrouw als Hendrika Bakhuis-Wolters geen aandacht werd besteed in de pers bij haar overlijden. Amanda van Hoogstraten-Schoch heeft het wat dat betreft beter gedaan. Zij is beland in het boekje Markante Zeistenaren. Maar het mag duidelijk zijn dat beide dames hun steentje hebben bijgedragen aan de Zeister zorg.

Bronnen/beeldmateriaal

  1. Kraal: Zeist en de Stichtsche Lustwarande. Met rijwiel- en wandeltochten. Meer dan 150 illustraties (Zeist, 1935);
  2. Visser: ‘Emancipatie in Zeist’ in Bulletin v.d. Poll Stichting. Jaargang 13 (1983);
  3. Visser: ‘Amanda Augusta van Hoogstraten-Schoch’, in Markante Zeistenaren,v.d. Pol Stichting (Zeist, 1991);

Met dank aan Desiree Rozie en Evert en Gerrie van Tellingen.

Dames in de bres voor de ziekenzorg in Zeist